محدوده جغرافيايي
هل تمتي ، ايلام ، در معناي اعم خود ، بر سرزمينهايي در جنوب و
جنوب غربي ايران زمين گفته مي شده است كه در برگيرنده دشت خوزستان و پارس، از شرق
درياچه هاي تختگان و تشك تا رود مارون، و نيز شايد در برگيرنده سرزمينهاي در شمال
دشت خوزستان و پارس بوده باشد.
متاسفانه آگاهيهاي ما از جايها و سرزمينهايي كه در تاريخ هل تمتي سهم بسزايي دارند
اوان(Awan
)،
سيمشكي (Simashki
) و حتي سرزمين هل تمتي (ايلام ) در معناي اخص خود اگر هيچ
نباشد بسياربسيار اندك است .به سبب بزرگي و
شكوه شهر شوش ، دشت نيز شوش خوانده شده است . البته ، بخشي از سرزمينهاي پارس،
منطقه تل بيضا و مرودشت و شايد هم بخش بزرگتري از پارس را (
An-za/sha-an
) مي خوانده اند و مركز آن شهر انشان /انزان
بوده كه ويرانه هاي آن در مليان تل بيضا در نخستين سالهاي دهه 50 حفاري شده است .
شهرهاي باستاني هل تمتي ، هوهنوري / خوخنوري
(Huhnuri
) هيدلو
/ هيدلي (Hidalu/I
) پايتخت سوم
هل تمتي در زمان آشوريان را به ترتيب درناحيه باشت بابويي و دژ سپيد مي توان در
نزديكي فهليان جاي داد . البته ليان (Liyan
=بوشهر ) و چند شهر در دشت خوزستان بوده است و براي جاهاي ديگر
جايها و شهرهايي كه فراسوي خوزستان و پارس قرار داشته اند تنهامي توانيم به حدس و
گمان متكي باشيم .